Wysokie koszty rekompensat
Wykupienie winiety pozwala na poruszanie się pojazdów powyżej 3,5 t po drogach krajowych, w tym po autostradach płatnych. Pojazdy ciężarowe posiadające winietę są zwolnione z opłat za przejazd płatnymi odcinkami autostrad. Jest to możliwe dzięki wprowadzonemu w 2005 roku systemowi rekompensat. Wielkość rekompensat dla operatorów autostrad za przejazd ciężarówek po odcinkach autostrad może już w bieżącym roku przewyższyć wpływy z opłat za winiety o ok. 150 mln zł. 150 mln zł - to średni roczny budżet województwa na utrzymanie dróg.
Przejazd pojazdu ciężarowego odcinkiem autostrady A2 Nowy Tomyśl - Konin, posiadającego winietę jednodniową (o wartości 27 zł), może rodzić obowiązek rekompensaty ze środków Krajowego Funduszu Drogowego dla spółki koncesyjnej w wysokości około 190 zł. Oznacza to, że z kieszeni wszystkich użytkowników dróg, kosztem rozwoju infrastruktury drogowej, dotowana jest wybrana grupa przewoźników drogowych.
Na skutek rozwoju sieci drogowej w najbliższych latach, z chwilą oddania do ruchu kolejnych odcinków autostrad płatnych, może nastąpić skokowy wzrost wypłat rekompensat.
|
|
2008
|
2009
|
2010
|
2011
|
2012
|
|
Wpływy z winiet*
|
660,3
|
705,8
|
821,1
|
859,4
|
899,3
|
|
Rekompensaty*
|
814,7
|
1 380,3
|
1 559,8
|
2 423,4
|
2 540,6
|
|
Różnica*
|
-154,4
|
-674,5
|
-738,7
|
-1564
|
-1641,3
|
*w mln zł
Zachowanie obecnej sytuacji może spowodować, iż w najbliższym czasie opłata paliwowa, która uiszczana jest przez wszystkie osoby kupujące paliwo, będzie musiała finansować rekompensaty. W bliskiej perspektywie może to oznaczać zapaść Krajowego Funduszu Drogowego, czyli wstrzymanie budowy dróg krajowych i autostrad.
Efekty zniesienia winiet i wprowadzenia elektronicznego systemu poboru opłat:
• likwidacja dopłat za przejazdy autostradami dla wybranych przewoźników z kieszeni pozostałych użytkowników dróg,
• wprowadzenie sprawiedliwej zasady „użytkownik płaci”,
• obniżenie kosztów funkcjonowania małych i średnich przedsiębiorstw transportowych działających w ruchu regionalnym, nie korzystających z autostrad – w wyniku likwidacji winiet firmy zaoszczędzą 2500 złotych rocznie,
• wprowadzenie okresu przejściowego, zapewnienie przewoźnikom czasu na przystosowanie się do nowych zasad – właściwa winieta wykupiona przed wprowadzeniem w życie ustawy pozwala na bezpłatne poruszanie się po autostradach nawet przez rok,
• stworzenie stabilnego źródła pokrycia wydatków na eksploatację dróg, w tym ich utrzymanie i modernizację. Uruchomiony w najbliższych latach system opłat elektronicznych za przejazd autostradami i drogami ekspresowymi generować będzie w latach 2011-2020 wyższe przychody w porównaniu z obecnym systemem,
• stworzenie przejrzystego systemu opłat za korzystanie z dróg najwyższej jakości, spójnego z funkcjonującym w innych krajach Unii Europejskiej,
• utrzymanie ruchu ciężarowego na autostradach i drogach ekspresowych poprzez wprowadzenie ekonomicznych stawek opłat, zwiększenie bezpieczeństwa ruchu drogowego i wdrożenie systemu zabezpieczenia dróg równoległych,
• stworzenie narzędzi do właściwego kształtowania natężenia ruchu na drogach najwyższej jakości (w zależności od kategorii pojazdu, standardu drogi oraz pory dnia),
• równoważenie sektorów transportu poprzez kształtowanie popytu na transport drogowy i kolejowy – wyrównanie konkurencyjności i szans rozwoju.
Mity o opłacie 2,5 zł/km
W swoich wystąpieniach przedstawiciele protestujących przewoźników sugerują, że po likwidacji systemu winietowego i wprowadzeniu elektronicznego systemu opłat, wprowadzona zostanie opłata w wysokości 2,50 zł za kilometr.
Tymczasem zgodnie z wymogami polskiego prawa wskazano stawkę maksymalną opłaty elektronicznej – określono ją na poziomie 2,50 zł. Należy jednak podkreślić, że:
· 2,5 zł/km jest maksymalną stawką opłaty, która może być pobierana od pojazdów ponadnormatywnych,
· faktyczne opłaty za przejazdy odcinkami dróg ekspresowych i autostrad określi Rada Ministrów w drodze rozporządzenia,
· intencją Ministerstwa Infrastruktury jest stosowanie stawki w wysokości 46 gr za km dla pojazdów powyżej 3,5 t na autostradzie oraz 36 gr za km za przejazd drogą ekspresową,
· planujemy, aby stawki za przejazd odcinkami autostrady, które finansowane były przy współudziale środków europejskich, były jeszcze niższe, np. 26 gr za km dla pojazdów powyżej 3,5 t na odcinku autostrady A2 Konin – Stryków,
· proponowane stawki wprowadzone zostaną razem z wdrożeniem elektronicznego systemu poboru opłat w ciągu kilku lat.
Dodatkowe informacje
Objęcie systemem winietowym transportu krajowego nastąpiło w 2002 roku na mocy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. W tym czasie pobierane były równolegle opłaty za przejazd pojazdów ciężarowych po autostradach płatnych (opłaty typu myto).
W związku z powstałym wówczas zarzutem tzw. podwójnych opłat, postawionym przez Komisję Europejską w 2005 r., dokonano zmiany ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym.
Zmiana ta polegała na zwolnieniu pojazdów ciężarowych z opłat za przejazd płatnymi odcinkami autostrad po okazaniu winiety i wyłącznie w okresie ważności opłat winietowych, w zamian za zwrot środków finansowych dla spółek koncesyjnych. Zwrot środków finansowych (tzw. rekompensata) następuje z Krajowego Funduszu Drogowego, który finansowany jest ze sprzedaży winiet, wpływów z opłaty paliwowej oraz nałożonych kar administracyjnych.
Jednym z głównych założeń przyjętej w 2005 roku zmiany była jej tymczasowość. Przyjęte rozwiązanie miało uchronić Polskę przed zarzutem Komisji Europejskiej o istnieniu tzw. podwójnych opłat (winieta i opłata za autostradę) oraz dać czas na przygotowanie nowego systemu pobierania opłat. Rozwiązanie to miało funkcjonować do momentu, kiedy wysokość zobowiązań z tytułu rekompensat nie przekroczy wpływów do KFD z tytułu sprzedaży winiet.
Regulacje prawne
Projekt ustawy zmieniającej ustawę o drogach publicznych oraz niektóre inne ustawy
- konieczność wdrożenia do polskiego porządku prawnego przepisów Dyrektywy 2006/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. zmieniającej dyrektywę 1999/62/WE w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe (Dz. U. UE L Nr 157 z 09.06.2006).
O terminie wejścia w życie ustawy zadecyduje Sejm, w którym trwają prace nad projektem nowelizacji.
Projekt przewiduje jednocześnie możliwość wprowadzenia systemu opłat elektronicznych, pobieranych wyłącznie za pomocą środków elektronicznych, na bazie technologii określonej w obowiązującym prawie unijnym oraz obowiązujących przepisach ustawy o drogach publicznych.